Koffie uit Panama

In Panama wordt al sinds het begin van de 20e eeuw koffie verbouwd, maar pas de afgelopen 20 jaar is dat algemeen bekend geworden. Die bekendheid kwam dankzij de variëteit Geisha, die Panama op de kaart zette als land dat hoogwaardige koffie produceert. De koffie is gewild bij branders, inkopers en wedstrijdbarista’s van over de hele wereld. Het is zonder twijfel een voortreffelijke koffie, maar laten we eens kijken hoe dat zo is gekomen.

Teeltgebieden

Panama ligt in de koffieband rond de evenaar en heeft een gunstig klimaat voor de teelt van koffieplanten. Daarom behoort ongeveer 80% van de koffie die hier wordt verbouwd tot het type Arabica en de overige 20% tot Robusta. 

Robusta groeit vooral in gebieden op lage hoogte, zoals Cocle, Panama Oeste, Colon, Veraguas, Herrera, Los Santos, Bocas del Toro, Panama Este en Darien. Arabica vind je daarentegen voornamelijk in de hooglanden van de provincie Chiriqui. Het bekendste gebied hier is het bergstadje Boquete, dat trots bekendstaat om de Arabica van de hoogste kwaliteit, dankzij hoogtes tussen 1.000 en 2.800 meter boven zeeniveau.

Het belangrijkste verschil tussen deze twee koffiesoorten is dat Arabica voornamelijk wordt geëxporteerd, terwijl Robusta in het land blijft voor lokale consumptie. Het lijkt misschien alsof 20% van de totale productie een groot aandeel is om binnen de landsgrenzen te houden, maar weet ook dat de inwoners van Panama jaarlijks ongeveer 20 miljoen kilo koffie drinken. Dat komt neer op zo’n 5 kilo per persoon, een relatief hoge hoeveelheid vergeleken met de meeste producerende landen. Ze hebben die koffie dus nodig!

De provincie Chiriqui

Deze regio is bijzonder omdat hij langs de Centraal-Amerikaanse Vulkanische Boog ligt, waartoe ook de Volcan Baru behoort. Die vormt met 3.474 meter boven zeeniveau bovendien het hoogste punt van het hele land. Deze actieve stratovulkaan barstte voor het laatst uit in de 16e eeuw, bijna 450 jaar geleden. Door die uitbarsting kwam tefra in de omliggende bodem terecht, waardoor die bijzonder vruchtbaar en rijk aan voedingsstoffen werd. 

De unieke bodem is niet de enige factor die bijdraagt aan de groei van zulke geweldige koffie; ook het klimaat speelt een belangrijke rol. Panama heeft meer dan 100 microklimaten, waardoor het klimaat vaak per regio verschilt. 

De variëteiten die in Panama worden verbouwd

Dit land biedt zulke uitstekende omstandigheden dat ook de koffiesoorten die hier worden verbouwd indrukwekkend zijn. Het gaat om een reeks variëteiten van hoge kwaliteit, waaronder Catuai, Caturra, Maragogype, Pacamara, Mundo Novo en vele andere. Inmiddels weet iedereen dat er veel variëteiten zijn, maar dat er maar één grote faam geniet: Geisha. 

Deze koffiesoort vindt zijn oorsprong in Ethiopië en is pas sinds de jaren 60 van de vorige eeuw thuis in Panama. Het smaakprofiel in de kop bestaat uit een aangename zoetheid en heldere aciditeit, met fruitige en bloemige aroma’s. 

De Specialty Coffee Association of Panama

De komst van Geisha in Panama leidde tot de oprichting van SCAP, oftewel de Specialty Coffee Association of Panama. De leden besloten de koffieplanten op hun farms opnieuw aan te planten, ditmaal met de nadruk op kwaliteit. Dezelfde mensen leerden koffie cuppen en proeven; die vaardigheid hielp hen later bepalen welke variëteiten ze het best konden planten. Deze vereniging droeg uiteindelijk in grote mate bij aan het succes van Panama in de koffiebranche. 

De lokale koffiecultuur

Vóór het jaar 2000 werd er in Panama nauwelijks specialty coffee gedronken. De groei en ingrijpende veranderingen aan de productiekant van de branche werden weerspiegeld in een toenemend aantal specialty coffeezaken in het hele land. 

Deze veranderingen zijn het duidelijkst zichtbaar bij jongere generaties, die meer openstaan voor experimenten met de verschillende soorten koffie die ze tegenkomen. Oudere generaties hebben daarentegen al een vast idee van wat koffie „goed” maakt. Panamese koffie is vooral populair bij jongeren, omdat die meer bloemige, fruitige en uitgesproken smaaknoten biedt dan traditioneel gebrande koffie met donkere smaken. 

Ook lijkt het aantal thuisbarista’s in Panama merkbaar te zijn toegenomen. Dat is goed voor de branche als geheel, vooral omdat mensen koffie beter gaan begrijpen en goede koffie van slechte leren onderscheiden wanneer ze zich er meer in verdiepen.

Kortom, als je ooit de kans krijgt om Panamese koffie te proeven of het land te bezoeken, laat die dan niet aan je voorbijgaan. Misschien mis je anders een geweldige kans om een heel nieuwe cultuur en koffiebeleving te ontdekken.