Wat zijn koffiekeurmerken?

Steeds meer mensen vinden verantwoord consumeren belangrijk. Dankzij koffiekeurmerken vertrouwen consumenten het ene merk meer dan het andere en nemen ze hun aankoopbeslissingen.

Nieuwe generaties willen biologische producten die onder eerlijke omstandigheden zijn geproduceerd. Het probleem is dat er tegenwoordig veel keurmerken zijn voor koffie. In dit artikel bekijken we welke keurmerken er zijn, wat ze betekenen en waarin ze van elkaar verschillen. En bovenal: is het als producent de moeite waard om te investeren in een keurmerk voor je koffie? 

Het verschil tussen een keurmerk en een koffiekeurmerk.

Het eerste wat je duidelijk moet hebben, is het verschil tussen de termen „keurmerk” en „certificering”. Hoewel deze termen met elkaar verband houden, betekenen ze niet hetzelfde.

Keurmerken

Dit zijn de kleine logo’s in verschillende vormen en kleuren die je op koffieverpakkingen ziet. Er zijn veel keurmerken voor koffie. Elk keurmerk laat zien dat die koffie aan specifieke normen voldoet. Die normen worden zowel in het land van herkomst als in het land waar de koffie wordt verkocht erkend. 

Er zijn keurmerken voor milieu-, sociale, economische en geografische herkomstnormen. Daarnaast zijn er keurmerken voor internationale normen (ISO) en regionale keurmerken die zijn gebaseerd op specifieke normen van een land. Ook zijn er keurmerken die overeenkomen met de normen van particuliere bedrijven zoals Starbucks en Nestlé. Achter elk keurmerk staat een internationaal erkende certificeringsinstantie die garandeert dat aan de betreffende norm wordt voldaan.

Keurmerken voor ecologische duurzaamheid van koffie

Koffie met deze keurmerken is bedoeld voor mensen die zich zorgen maken om het milieu. Dat wil zeggen: mensen die bereid zijn meer te betalen voor koffie die op een milieuvriendelijke manier is geproduceerd. Europa is de grootste afzetmarkt voor koffie met keurmerken voor ecologische duurzaamheid en Latijns-Amerikaanse landen zijn de grootste leveranciers.

De belangrijkste keurmerken voor ecologische duurzaamheid van koffie zijn:

• UTZ Certified
• 4C the global coffee platform
• Rain Forest Alliance
• Coffee Bird-friendly
• USDA organic
• JAS
• ECOCERT
• Starbucks CAFE Practices
• Nespresso AAA

Fairtrade: een keurmerk voor sociale rechtvaardigheid voor koffieproducenten

Het keurmerk Fair Trade garandeert jou als consument dat de koffieproducent een eerlijke prijs voor zijn product heeft ontvangen. Die prijs heeft de producent een acceptabel inkomen opgeleverd, zodat hij onder fatsoenlijke omstandigheden kan leven. Tijdens de huidige koffiecrisis is de prijspremie van $ 3.8 tot $ 4 per zak koffie van 60 kilo die koffieboeren met dit keurmerk krijgen echter niet genoeg om zelfs maar de productiekosten te dekken.

Geografische herkomstkeurmerken voor koffiecertificering.

Een beschermde oorsprongsbenaming (BOB) of een beschermde geografische aanduiding (BGA) is een wettelijk middel dat de consument garandeert dat een product uit een specifieke geografische regio komt. Ook garandeert het dat het product onderscheidende kwaliteitskenmerken heeft ten opzichte van andere vergelijkbare producten op de markt.

Deze kwaliteitskenmerken zijn het resultaat van de agro-ecologische omstandigheden, productie, variëteiten en productieprocessen die alleen in de geografische regio van herkomst voorkomen en daar samenkomen. Elk land heeft eigen mechanismen voor koffiekeurmerken en keurmerken voor merken en producten met een BOB of BGA.

Colombia is een van de koffieproducerende landen die de meeste vooruitgang heeft geboekt met het verkrijgen van beschermde oorsprongsbenamingen voor koffie. Het land heeft inmiddels het collectieve merk Café de Colombia en het BOB-certificaat voor het collectieve merk. Beide worden wereldwijd erkend. 

Andere koffies die je op de markt vindt met herkomstcertificaten zijn:

• Jamaica Blue Mountain
• Guatemala's Golden Volcano en
• Tarrazú uit Costa Rica.

Drie van de fijnste, meest delicate en duurste koffies ter wereld.

Certificering 

Certificering is het proces dat een producent moet doorlopen om aan te tonen dat zijn koffie zich onderscheidt van andere koffies op de markt. Tijdens dit proces wordt de traceerbaarheid van de koffie gecontroleerd: vanaf het planten van de koffieplanten tot het moment waarop de koffie jou bereikt, klaar om te drinken. Hoe die traceerbaarheid wordt gemeten, hangt af van de specifieke normen van elk keurmerk. Als de producent kan aantonen dat hij aan alle normen voldoet, krijgt hij het recht om het betreffende keurmerk op de verpakking van zijn product te gebruiken.

Koffiecertificering: betere verkoopprijzen voor de producent?

Door de speculatieve markt zoeken koffieproducenten via certificering en keurmerken naar manieren om meer waarde aan hun koffie toe te voegen. Zo kunnen ze die buiten de beurs om voor een betere prijs verkopen, via rechtstreekse onderhandelingen met kopers. Maar het certificeringsproces voor koffie is, zoals je waarschijnlijk al hebt gemerkt, tijdrovend en kostbaar voor de boer. Daarom stijgt de marktwaarde van het product zodra een keurmerk is behaald. Die hogere prijs is bedoeld om de kosten te dekken die de boer maakt om zijn koffie te laten certificeren en een acceptabele winstgevendheid te behalen.

Met andere woorden: op de New York Stock Exchange wordt veel gecertificeerde koffie verhandeld zonder dat daar een prijsverschil tegenover staat. Daarom is het zo belangrijk dat coöperaties en verenigingen van koffieproducenten rechtstreekse contracten met klanten kunnen afsluiten. En dat die klanten bereid zijn meer te betalen voor gecertificeerde koffie van hun leden.

Wil je een koffiekeurmerk behalen?

We geven je een aantal aanbevelingen om rekening mee te houden voordat je aan het proces begint. Zo kun je je situatie beoordelen en nagaan of je er klaar voor bent.

• Bepaal waarom je een koffiekeurmerk en kwaliteitskeurmerk wilt behalen: Onderzoek eerst of je daadwerkelijk een gegarandeerde afzetmarkt hebt waar je een eerlijke prijs krijgt voor je gecertificeerde koffie.
• Beoordeel de fysieke kwaliteit van je koffie: Als je besluit om een keurmerk aan te vragen, moet je ervan overtuigd zijn dat je koffie uitzonderlijk goed is.
• Beoordeel de kwaliteit van je koffie in de kop: Als je koffie de test op fysieke kwaliteit doorstaat, ben je klaar voor een analyse van de kwaliteit in de kop. Zoek uit welke gecertificeerde koffiekwaliteitslaboratoria er in jouw regio zijn. Neem contact met ze op en geef ze een representatief monster van je koffie om te analyseren. Op basis van de resultaten weet je wat de kwaliteit van je koffie in de kop is, hoeveel punten de koffie krijgt en hoe die wordt geclassificeerd. Je komt ook te weten wat de eigenschappen en gebreken zijn.
• Blijken er gebreken uit de resultaten, dan moet je een stap terug doen: Onderzoek waar de gebreken vandaan komen, corrigeer fouten in de gewasverzorging en de verwerking van de bonen en voer nieuwe analyses uit totdat je koffie van goede kwaliteit in de kop oplevert.

GAP: goede landbouwpraktijken voor koffie

Voldoen aan de goede landbouwpraktijken (GAP) is de eerste stap om een koffiekeurmerk te kunnen behalen. Met andere woorden: alle kwaliteitscertificeringen zijn gebaseerd op de voorwaarde dat je voldoet aan GAP voor koffie. Vervolgens worden de specifieke normen van elk keurmerk beoordeeld.

Je hoeft geen GAP-certificaat te hebben, maar je moet er wel zeker van zijn dat je aan de normen voldoet. Bepaal welk keurmerk je wilt behalen en raadpleeg de specifieke normen ervan.

Elk kwaliteitskeurmerk heeft eigen normen. Raadpleeg daarom de voorschriften en controleer of je aan alle normen voldoet. Zo niet, volg dan deze stappen:

• Stel vast aan welke parameters je niet voldoet
• Stel vast welke acties je op je koffieplantage moet uitvoeren om aan de norm te voldoen
• Bereken hoeveel tijd en geld het kost om de verbeteringen door te voeren en of je daartoe in staat bent.

Keurmerken waarvoor je koffie biologisch moet zijn geproduceerd

Zoals we al vertelden, zijn alle normen gebaseerd op de voorwaarde dat je voor de koffieteelt voldoet aan GAP. Maar als je een Rain Forest- of Bird Friendly-keurmerk wilt behalen, moet je ervoor zorgen dat je geen landbouwchemicaliën gebruikt en dat je voldoet aan de voorschriften voor de bescherming van bodem, water, flora en fauna. Met andere woorden: voor deze keurmerken moet je koffie biologisch of agro-ecologisch zijn geproduceerd.

Als je je koffie als biologisch wilt laten certificeren, moet je voldoen aan de toepasselijke norm voor je eigen land en aan die voor het land waarnaar je de koffie wilt exporteren:

• Organic Europe voor de Europese Unie
• JAS voor de Japanse markt
• NOP Organic USDA voor de Amerikaanse markt.

Zoek uit wie je kan helpen bij de certificering van je koffie

Als je geen lid bent van een groep koffieproducenten, onderzoek dan eerst welke verenigingen of coöperaties van koffieproducenten er in jouw regio zijn. Bezoek ze en ontdek welke diensten ze hun leden bieden en of ze gezamenlijke koffiekeurmerken aanvragen, en voor welke keurmerken. Als er een vereniging of coöperatie bij zit die je aanspreekt, aarzel dan niet om je aan te sluiten.

Ze begeleiden je tijdens het hele proces. Zo is het veel goedkoper om een certificering en keurmerk voor je koffie te behalen. Je profiteert ook van andere voordelen, zoals technische ondersteuning, toegang tot profit centres, plannen en programma’s ter ondersteuning van koffieboeren en verzekerde afname van je koffie.

Werk voortdurend aan het behalen en behouden van je keurmerk

Als je besluit om aan het avontuur van koffiecertificering te beginnen, houd er dan rekening mee dat het in alle gevallen een proces van beheer en voortdurende verbetering is. Elk jaar word je door middel van een audit beoordeeld om je certificering te vernieuwen en je keurmerk geldig te houden.

Conclusie

• Gecertificeerde koffie heeft een hogere marktwaarde, omdat het een onderscheidend product is. 
• De boer moet meer kosten maken voor infrastructuur en arbeid dan een koffieproducent die niet aan een kwaliteitsnorm voldoet.
• De productiekosten stijgen en de productiviteit per oppervlakte-eenheid neemt in sommige gevallen af. De winstgevendheid voor de boer komt dus niet voort uit het productievolume, maar uit de kwaliteitsgarantie van de geproduceerde koffie.
• Als je gecertificeerde koffie koopt, weet je zeker dat die koffie is geproduceerd volgens strenge normen voor ecologische, sociale en/of kwaliteitsduurzaamheid, afhankelijk van het betreffende keurmerk.