Je dagelijkse kop koffie wordt duurder en minder lekker

Koffiedrinkers gaan waarschijnlijk binnenkort meer betalen voor hun favoriete drankje, dat bovendien minder lekker zal smaken. De prijs van de populaire Arabica-bonen staat op het hoogste punt in bijna tien jaar, terwijl de kwaliteit van de koffieboon onder druk staat door klimaatverandering.

Sinds het dieptepunt in november 2001 is de prijs al met 370 procent gestegen. En sinds het begin van dit jaar zijn de bonen 70 procent duurder geworden. Koffieproducenten betalen momenteel 2,09 dollar (1,80 euro) voor 454 gram. Robusta, de meest gebruikte variant, kost nu 50 procent meer dan aan het begin van dit jaar.

Volgens Carlos Mera, analist bij Rabobank in Londen, komt dit vooral door het klimaat, al ziet hij ook een effect van de coronacrisis. „Allereerst heeft dit te maken met het weer in Brazilië, de grootste koffieteeltproducent ter wereld. Vorig jaar viel er nauwelijks regen in het land, waardoor veel planten niet meer konden groeien. Tegelijkertijd was de winter uitzonderlijk koud, waardoor nog meer planten stierven”, zegt hij.

Daardoor is de koffieoogst meerdere jaren verpest, omdat een koffieboom ongeveer zeven jaar nodig heeft om volledig tot bloei te komen. De Braziliaanse overheid spreekt van de slechtste Arabica-oogst in twaalf jaar.

60 procent van de koffiesoorten staat op de rand van uitsterven

Al in 2019 waarschuwde een groep wetenschappers in het tijdschrift Science Advances dat 60 procent van alle koffiesoorten met uitsterven wordt bedreigd. Ter vergelijking: in het hele plantenrijk wordt 22 procent van de soorten met uitsterven bedreigd.

Het ziet er dus niet goed uit voor je dagelijkse kop koffie. Als er niets verandert, is de kans groot dat Arabica tegen 2080 is uitgestorven. De belangrijkste oorzaak is klimaatverandering. Door de opwarming van de aarde neemt de droogte toe en blijven er minder gebieden over waar de plant kan groeien.

Er zijn weliswaar andere koffieplanten, maar die zijn van mindere kwaliteit en veel van die variëteiten staan ook op de rand van uitsterven.

Het tekort aan containers drijft de prijzen ook op

Maar er is nog een andere ‘schuldige’: het containertekort als gevolg van de coronacrisis. „Koffiebonen worden bijna altijd in containers vervoerd. Omdat de prijs van containers het afgelopen jaar flink is gestegen, heeft dit ook invloed op de koffieprijs”, zegt Mera.

Aan het begin van de coronacrisis waren veel havens gesloten en werden veel containers aan de kant gezet, omdat de wereldhandel plotseling tot stilstand kwam. De handel trok daarna echter sneller aan dan verwacht, en havens en containerleveranciers konden de plotselinge, sterke toename van de vraag niet meteen aan.

Daardoor is er nog steeds een grote achterstand, die niet bepaald kleiner werd door de blokkade van het Suezkanaal die dagen duurde. Door een verkeerde manoeuvre kwam daar in maart een schip vast te liggen. Op dit moment kost een container ongeveer 15.000 euro, terwijl de prijs normaal rond de 2.000 euro ligt.

Koffiebedrijven bereiden zich voor op een tekort

Voorlopig is er niet echt een koffietekort, maar grote koffiebedrijven bereiden zich er al op voor. Uit de jaarverslagen van onder meer Nestlé en JDE Peet, eigenaar van Douwe Egberts, blijkt dat ze veel meer koffiebonen inkopen dan ze nodig hebben, voor het geval de prijzen verder stijgen of de bonen opraken.

Mera verwacht dat het einde van de coronacrisis, dat waarschijnlijk ook het einde van de logistieke problemen inluidt, al een eerste prijsdaling zal aankondigen. Maar volgens hem zullen de prijzen de komende maanden sterk blijven stijgen.

Hoewel dat weinig invloed zal hebben op de consumptie. „Mensen blijven altijd koffie drinken en willen ervoor betalen, dus de verkoop zal niet meteen instorten”, zegt de analist.

Finse onderzoekers maken koffie in een laboratorium

Onze kop koffie zou over een paar jaar dus duurder en minder lekker kunnen zijn. Maar er is misschien een oplossing. Finse onderzoekers hebben een manier gevonden om koffie te produceren door weefsel van koffiebonen te combineren met een voedingsstof. Het eindresultaat is volgens de onderzoekers bijna identiek aan echte koffie.

Als blijkt dat koffie inderdaad in een laboratorium kan worden geproduceerd, hoeven er minder koffiebonen over lange afstanden te worden vervoerd. En dat drukt de prijzen weer.