Is koffie gezond?

Koffie is de meest gedronken drank ter wereld. Hoe zit het met koffie en onze gezondheid? Koffie kan zeker een positieve invloed hebben op de gezondheid. Toch zijn er een paar dingen om op te letten.

De gunstige effecten van koffie

Koffie bestaat grotendeels uit water en is daarom een goede bron van vocht. Je lichaam droogt er niet van uit. Koffie heeft ook een aantal gunstige effecten op je gezondheid:

• 2-4 koppen per dag: 10% lager risico op coronaire hartziekten (aandoeningen van de kransslagaders) en een beroerte.
• 5 koppen per dag: 30% lager risico op diabetes type 2.

cafeïne

De cafeïne in 1 tot 2 koppen koffie per dag werkt stimulerend en vermindert het gevoel van vermoeidheid. Ook je geheugen, alertheid en motivatie nemen iets toe. Meer koffie drinken heeft geen groter effect. Te veel cafeïne leidt juist tot prikkelbaarheid, hoofdpijn, trillingen, duizeligheid en hartkloppingen.

cholesterol

Koffie bevat cafestol. Deze stof verhoogt het slechte (LDL-)cholesterol in het bloed.

Bij filterkoffie blijft cafestol achter in het papieren filter. Koffie uit een filtermachine of een koffiepadautomaat bevat daarom weinig cafestol. Filterkoffie drinken heeft dan ook bijna geen effect op je cholesterolgehalte. Espresso bevat meer cafestol. En ongefilterde koffie uit een koffieautomaat of Turkse koffie bevat veel cafestol. 

Niet alleen de zetmethode heeft invloed op het cafestolgehalte. Er is ook verschil tussen verschillende merken. Je leest hier meer over in de Koffietest (pdf) van de Gezondgids van augustus 2016. Daaruit bleek ook dat koffie uit espressocups half zoveel cafestol bevat als koffie uit Lungo-cups.

 

zetmethode	Gefilterd*	Cafestol  (mg per kop)	Maximumaantal koppen per dag**
filterkoffie	Ja	0.1	onbeperkt
koffiepads	Ja	0.1	onbeperkt
koffieautomaat met vloeibaar koffieconcentraat	Ja	0.1	onbeperkt
koffieautomaat met papieren filter ***	Ja	0.1	onbeperkt
oploskoffie	Ja	0.2	onbeperkt
koffiecapsules		1	2-3
Italiaans espressopotje (Moka)		1	2-3
koffieautomaat met metalen of nylon filter ***		1	2-3
espresso		1,5	2-3
cafetiere (French press)		3.5	1
Turkse/Griekse koffie		4	1

* Met een papieren filter.

** Het aantal koppen dat je kunt drinken voordat het een merkbaar effect heeft op je cholesterolgehalte.

*** Aan de buitenkant van een koffieautomaat kun je vaak niet zien welk type filter wordt gebruikt. Je kunt degene die de automaat bijvult of de leverancier vragen naar de zetmethode.

Acrylamide

Acrylamide is een stof die ontstaat wanneer zetmeelrijke producten worden verhit. Een hogere inname is mogelijk niet goed voor je gezondheid. In 1 kop koffie zit niet veel van deze stof. Maar als je veel koffie drinkt, loopt de hoeveelheid flink op.

Signaalwaarden

Er zijn signaalwaarden voor de hoeveelheid acrylamide in koffie. Als de waarde te hoog is, moet de fabrikant het productieproces aanpassen.

In 2014 liet de Franse consumentenbond de hoeveelheid acrylamide meten in een aantal koffiecapsules van Nespresso en L'Or en in oploskoffie van Nestlé. De hoeveelheid acrylamide bleef hier onder de signaalwaarden. Alle koffies bevatten ongeveer evenveel acrylamide.

De Zweedse Consumentenbond constateerde datzelfde jaar wel enkele overschrijdingen. Het ging om koffiecapsules van de merken Lavazza (2 van de 4) en Nespresso (1 van de 4).

Koffievervanger

Als je kiest voor granenkoffie of een andere koffievervanger, kun je voor een onaangename verrassing komen te staan. Als deze ‘koffie’ van cichorei is gemaakt, bevat die vaak behoorlijk wat acrylamide. Tot wel 10 keer zoveel als gewone koffie.

Hoeveel koppen koffie?

Hoewel filterkoffie weinig cafestol bevat, raadt het Voedingscentrum aan om maximaal 4 koppen koffie per dag te drinken. Dat heeft te maken met de hoeveelheid cafeïne in koffie. Voor espresso en koffiecups adviseert het Voedingscentrum om niet meer dan 2 tot 3 koppen per dag te drinken. Daar zit meer cafestol in.

Zwangerschap en borstvoeding

Geef je nog borstvoeding? Volgens het Voedingscentrum kun je dan beter niet meer dan 1 kop koffie of een andere cafeïnerijke drank per dag drinken. Anders kan je kind onrustig worden. Ook zwangere vrouwen krijgen het advies om geen koffie te drinken, of hooguit 1 kop per dag. Cafeïne kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Kinderen

Kinderen jonger dan 13 jaar krijgen het advies om geen koffie te drinken. Jongeren van 13 tot 18 jaar mogen maximaal 1 kop. Het zenuwstelsel van kinderen is nog in ontwikkeling en kan worden beïnvloed door een teveel aan cafeïne.