Koffie uit Zambia

Zambia is een land in het zuidelijke deel van Centraal-Afrika. Het is vernoemd naar de Zambezi, de rivier die erdoorheen stroomt. De naam zou vertaald “grote rivier” betekenen, wat al veel zegt over deze plek. We kunnen nu alleen maar aannemen dat de koffie die hier wordt verbouwd net zo groots is, maar het kan geen kwaad om er wat meer over te ontdekken. Hoe kunnen we anders bewijzen hoe bijzonder die is?

Een stukje Zambiaanse geschiedenis

Zambia werd nog niet zo lang geleden onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk, als je erover nadenkt. Om precies te zijn: in 1964. Daarvoor stond het bekend als Noord-Rhodesië. Koffie werd hier veel later geïntroduceerd dan in de buurlanden, in de jaren 50, en dat was te danken aan Kenia en Tanzania. Vanaf dat moment werden verschillende projecten opgezet, met irrigatie en regenafhankelijke velden als speerpunten, om de productie voor kleinschalige koffieboeren veilig te stellen. Ze waren zelfs succesvoller dan verwacht, waardoor de koffieproductie in de jaren 80 serieus werd genomen en ook de export op gang kwam. 

Waar groeit de koffie?

De belangrijkste gebieden waar koffie groeit, liggen rond de stad Lusaka en in het Northern District van het Muchinga-gebergte. In dat laatste gebied zijn drie regio’s te onderscheiden: Nakonde, Kasama en Isoka. Dit deel van het land blijkt dankzij de ligging dicht bij de evenaar de beste omstandigheden te bieden voor koffieteelt. Het hoogste punt van het hele land ligt in de Mafinga Hills, waar koffie op een hoogte van 2.300 meter wordt verbouwd. Het is belangrijk dat koffie zo hoog groeit, omdat de planten dan meer tijd hebben om hun smaken en kenmerken te ontwikkelen. Dat levert bonen op met een dichtere structuur en vollere smaak. Koffie die op lagere hoogtes groeit, smaakt daarom vaak vlakker en heeft minder uitgesproken kenmerken. 

Hoe smaken de bonen?

In tegenstelling tot de meeste Afrikaanse koffies heeft koffie uit Zambia een lagere aciditeit en is de smaakbeleving over het algemeen minder intens. De body is heerlijk vol en de smaak is helder als de zon. Een medium branding laat deze kenmerken het best uitkomen, omdat de aciditeit dan niet te hoog oploopt en de natuurlijke smaken en aroma’s perfect in balans blijven. 

Dat is natuurlijk wel in een ideaal scenario, waarin de branding niet te lang vóór het zetten plaatsvindt. Helaas is de logistiek voor het verschepen van koffie uit Zambia naar heel Europa niet optimaal geregeld, waardoor de koffie vaak lange tijd in havens blijft liggen voordat hij op weg gaat. Daardoor gaat tijdens het wachten vaak veel smaak verloren. Een goede timing is cruciaal om de smaak van vers gebrande koffie te behouden en mag dus zeker niet worden verwaarloosd. 

Hoe wordt de koffie verwerkt?

In Zambia wordt koffie nat verwerkt. Dat begint met het sorteren van de bonen en controleren of ze geen onvolkomenheden hebben. Vervolgens begint de verwerking zelf binnen vijf uur, zodat er geen smaak verloren gaat. Hiervoor wordt veel water gebruikt. Eerst worden alle koffiebessen in een grote bak met water (of meerdere bakken) gedaan. De goede bessen zinken, terwijl de bedorven bessen naar de oppervlakte drijven. Daarna worden ze tegen een zeef gedrukt, zodat de schil en het vruchtvlees worden verwijderd. De bonen worden vervolgens naar buiten gebracht en in de zon gedroogd tot ze het optimale vochtgehalte hebben bereikt (ongeveer 12%). Om ervoor te zorgen dat het licht gelijkmatig wordt verdeeld, worden schaduwnetten gebruikt. Het water dat tijdens het hele proces wordt gebruikt, krijgt daarna indien mogelijk een nieuwe bestemming als meststof voor de volgende partij bonen. 

Wat vind je ervan? Is deze koffie het proberen waard? Misschien zal het je verbazen dat je hem mogelijk al eens hebt gedronken. Starbucks heeft namelijk een bekende koffie die Single Origin Zambia Peaberry heet. En wat is een peaberry, vraag je je misschien af? Dat is een natuurverschijnsel waarbij de koffiebes, die normaal gesproken twee bonen bevat, er maar één heeft. Dat betekent dat alle smaken die normaal over twee bonen worden verdeeld, nu in één boon zijn geconcentreerd. Daar zeggen we geen nee tegen!